حافظه ی فعال چیست و چه اهمیتی دارد؟

ضعف عملکرد حافظه در هر فردی به شکل متفاوتی بروز پیدا می کند. اما در کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری، نقص عملکرد حافظه ی فعال به شدت منجر به تشدید مشکلات یادگیری می شود.  در هر حال برای کمک به کودکانی که عملکرد حافظه ی ضعیفی دارند، بدون توجه به وجود یا عدم وجود اختلالات یادگیری دیگر، می توان با استفاده از یک روش آموزش گام به گام و مرحله ای استفاده کرد. اما پیش از آن لازم است که به درستی بدانیم که حافظه ی فعال حقیقتا چیست و چه اهمیتی دارد؟

دکتر تریسی، محقق دانشکده ی روانشناسی دانشگاه فلوریدا معتقد است که حافظه ی فعال ، یادآوری اطلاعات ثبت شده در گذشته و استفاده از آن ها در زمان حال است. به عقیده ی او حافظه ی فعال دقیقا همان چیزی است که تفاوت های عمده در موفقیت در یادگیری را تعیین می کند.

حافظه ی فعال در واقع بخشی از سیستم کلی حافظه است. حافظه ی فعال به ما کمک می کند تا بعد از ورود اطلاعات تازه، همزمان با پردازش اطلاعات در ذهن، قسمت های مهم آن ذخیره و ثبت شوند. در انجام محاسبات ریاضی و یا در حین گوش دادن به یک داستان، معمولا کودکان از این توانایی استفاده می کنند. در واقع حافظه ی فعال، نوعی استفاده ی کوتاه مدت از عملکردهای حافظه است. حافظه ی فعال مجموعه ای از مهارت هایی است که به ما کمک می کند اطالاعاتی را که برای حل یک مسئله یا تکمیل یک کار نیاز داریم به خاطر بسپاریم و بتوانیم به موقع آن ها را یادآوری کنیم. حافظه ی فعال بخش اساسی و زیربنای تمام عملکردهای اجرایی مغز است.مجموعه ی مهارت های عمیق ذهنی که به ما امکان برنامه ریزی، حل مسئله و سازمان دهی مسائل را می دهد.

حافظه ی فعال به ما کمک می کند تا در حین انجام تکالیف ذهنی خاص، هم زمان مقدار زیادی از اطلاعات را در ذهن اماده داشته باشیم. حافظه ی فعال در طول انجام تکالیف به ما کمک می کند تا همواره هدف نهایی خود را در ذهن داشته باشیم و هم زمان با پردازش سایر اطلاعات بتوانیم انجام تکلیف را به پایان برسانیم.

به طور کلی کودکان و بزرگسالان در طول روز از دو نوع کلی حافظه ی فعال استفاده می کنند. هر دوی این مهارت های حافظه ای در سال های اولیه ی کودکی شروع به رشد می کنند و در اوایل نوجوانی و بزرگسالی به رشد و ثبات بیشتری می رسند.

- حافظه ی فعال کلامی – شنیداری :

زمانی که کودکان با توجه به دستورالعمل های کلامی گام به گام  تکالیف خود را انجام می دهند در واقع از مهارت حافظه ی فعال کلامی – شنیداری خود استفاده می کنند. اگر این توانایی در کسی ضعیف باشد احتمالا آن فرد در پیروی از دستورالعمل های شفاهی با مشکل رو به رو خواهد بود.

-  حافظه ی فعال فضایی – بصری :

این توانایی حافظه به فرد امکان می دهد تا با به خاطر سپردن و به یاد  آوردن شکل و یا تصویر و الگوی یک موضوع  اقدام به حل مسئله و یا تکمیل تکالیف کند. یادگیری با توجه به تصاویر و اشکال و الگوهای تصویری با استفاده از مهارت حافظه ی فعال فضایی – بصری انجام می شود.

تهیه و تنظیم : انیس جهانبازی (کارشناس ارشد روانشناسی بالینی ، مشاور و درمانگر)